Meer dan honderdduizend verkeersboetes onterecht: ‘Bezwaar maken loont’

Een derde van alle verkeersboetes blijkt na bezwaar onterecht te zijn opgelegd: bij ruim honderdduizend Nederlanders viel vorig jaar een brief van het CJIB op de mat, terwijl ze niets hadden misdaan. ‘We mogen van de overheid zorgvuldigheid verwachten. Maar de praktijk blijkt soms anders.’

Een derde van alle verkeersboetes waartegen burgers vorig jaar bezwaar indienden bleek onterecht opgelegd. Dat blijkt uit gegevens van de Centrale Verwerking Openbaar Ministerie, die door deze krant zijn opgevraagd. Het gaat om 107.300 boetes die werden uitgedeeld voor snelheidsovertredingen, door rood rijden, handheld bellen of een andere overtreding van de zogeheten ‘Wet Mulder’.

Het Centraal Justitieel Incasso Bureau (CJIB) deelde in 2018 zo’n 25.000 boetes per dag uit, oftewel 9,2 miljoen boetes in totaal. Die leverden de schatkist 754 miljoen euro op. Althans, als ze allemaal konden worden geïnd.

Ruim 330.000 keer – nog geen vier procent van het totaal – dienden burgers namelijk bij het CVOM bezwaar in tegen een boete. Van de 318.000 bezwaren die inmiddels zijn beoordeeld, werd ruim een derde toegekend. Dat betekent dat een boete wordt verscheurd en dus niet hoeft te worden betaald, bijvoorbeeld omdat er onvoldoende bewijs is of de boete aan de verkeerde persoon is opgelegd. In beroep en hoger beroep kwamen daar nog eens zo’n 5.000 boetes bovenop.

Omdat verkeersovertreders gemiddeld 75,57 euro moesten betalen, werd door bezwaarprocedures dus een streep gezet door 8,5 miljoen euro aan onterecht opgelegde boetes.

Stomp in de maag

Een van de boetes die dit jaar werd verscheurd viel op de mat bij Hengeloër Ismail Anilir. Toen hij de envelop van het CJIB opende deed het pijn, hoewel hij al wist dat er een fikse bekeuring aankwam. Want toen hij het bedrag van 370 euro daadwerkelijk op papier zag staan, voelde dat als een stomp in de maag.

Het is een gevoel dat menigeen herkent. Je weet al dat je geflitst bent, bent ‘gepakt’ met een telefoon aan je oor, of omdat je door rood reed. Maar toch komt de post van het CJIB als een vervelende verrassing.

Voor Anilir voelde de bon niet alleen vervelend, maar ook onterecht. „Ik kreeg hem omdat ik in mijn auto volgens een agent onnodig veel lawaai maakte. Onzin”, zegt de eigenaar van taxibedrijf Taxi 4U. „Ik reed toen in een Ford Mustang, met een 4.6 liter V8-motorblok. Dat klonk inderdaad best zwaar. Maar dat hoort bij de auto. Het was niet dat ik met piepende banden wegreed, of zo. Gewoon, 3.500 tot 4.000 toeren.” Toch was de agent onverbiddelijk. Feitcode R522: ‘Als bestuurder van een motorvoertuig, als bromfietser of snorfietser onnodig geluid veroorzaken met dat voertuig’. Kortom: 370 euro aftikken, plus 9 euro administratiekosten.

Een vriend, net als Ismail helemaal gek van snelle auto’s, kwam met de tip om bezwaar aan te tekenen tegen de boete. „Hij gaf me het nummer van een advocaat die het allemaal regelde. Ik verwachtte er niets van, maar proberen kon ik het altijd. Wie niet waagt… Het is toch 370 euro.”

‘Geaccepteerde foutmarge’

 

Jurist Mark Bergers uit Maastricht vecht voor duizenden Nederlanders hun verkeersboetes aan.

 
Jurist Mark Bergers uit Maastricht vecht voor duizenden Nederlanders hun verkeersboetes aan. © Harry Heuts Photography

Het aanvechten van een verkeersboete is een stap die weinig Nederlanders zetten. „Minimaal 95 procent betaalt direct”, zegt jurist Mark Bergers. „Je denkt dat bezwaar maken geen zin heeft, hebt je al neergelegd bij de straf, of je betaalt omdat je er gewoon vanaf wilt zijn. Maar ik zie in de praktijk dat bezwaar maken vaak zinvol is.” De Limburger is eigenaar van het bedrijf Boete.nu en heeft van het aanvechten van boetes zijn werk gemaakt.

Henny Sackers, hoogleraar sanctierecht van de Radboud Universiteit Nijmegen denkt wel te weten waarom boetes door de rechter onderuit worden gehaald. „De boetes worden verwerkt door het CVOM in Utrecht, een afdeling van het Openbaar Ministerie. Het verwerken is een geautomatiseerd proces, beginnend bij de manier waarop technische hulpmiddelen als flitspalen de overtredingen registreren. Er komt dus geen mens aan te pas, en ik denk dat bezwaarprocedures daardoor succesvol zijn. Er ontstaat een zekere foutmarge, met als waarborg dat je naar de rechter kunt stappen. Anderzijds speculeren de juristen ook op het feit dat er wel ergens iets te halen valt. Foto’s die zoekgeraakt zijn, kentekens die niet goed uitgelezen zijn, een dossier dat kwijt is, dat gebeurt met vrij grote regelmaat. Ze speculeren op het feit dat het bij het CVOM een tijd lang niet goed gelopen heeft.”

Hoogleraar sanctierecht Henny Sackers van de Radboud Universiteit in Nijmegen concludeert ‘dat er iets echt niet goed gaat’ bij het opleggen van boetes. „En dat is dan nog wel de meest deftige conclusie. We mogen van de overheid verwachten dat besluiten richting burgers zorgvuldig worden voorbereid. De praktijk is dus dat dit niet altijd gebeurt. Je kunt dus niet anders dan concluderen dat bezwaar maken zin heeft. Hoe fatsoenlijk het ook is om je verlies te nemen als je weet dat je fout zat.”

Lange procedure

Bezwaar aantekenen kan in meerdere stappen. Zo’n procedure kan jaren duren. Allereerst maak je digitaal bezwaar, of stuurt een aangetekende brief aan het Openbaar Ministerie. Maar die wordt bijna standaard afgewezen, zegt jurist Bergers. „Je krijgt gewoon een standaardbrief terug, waarin staat dat je gewoon moet betalen. Een soort ontmoedigingsbeleid om verder te gaan.”

Professor Sackers herkent die werkwijze uit het verleden. „Het OM heeft dit wel vaker gedaan, bijvoorbeeld toen de strafbeschikkingen (strafrecht zonder tussenkomst van de rechter, maar rechtstreeks door het Openbaar Ministerie, red.) werden ingevoerd. Toen stond er op de beschikking ‘houd er rekening mee dat er bij bezwaar hoger geëist zal worden op zitting’. Daar heeft de Nationale ombudsman gehakt van gemaakt en ik zit op dezelfde lijn. Het is gewoon een recht van burgers om in beroep te gaan, dus dat moet je accepteren. Dan moet je niet door middel van een pseudodrempel de suggestie wekken dat die mogelijkheid er niet is.”

Je krijgt gewoon een standaard­brief terug, waarin staat dat je gewoon moet betalen. Een soort ontmoedi­gings­be­leid om verder te gaan.

Mark Bergers, Jurist

Na het bezwaarschrift verder procederen kan door de boete voor te leggen aan de kantonrechter. Daar is al een reële kans om te winnen, zegt Bergers. „Ik win daar het gros van mijn zaken.” Mocht er echter nog geen succes zijn, dan kan hoger beroep worden ingesteld bij het gerechtshof in Leeuwarden. „Daar wordt eigenlijk pas voor het eerst echt goed naar de zaak gekeken. Belangrijk is wel dat je een deskundige meeneemt. Ik weet bijvoorbeeld precies wat er allemaal bewezen moet worden om een snelheidsboete overeind te houden. En ontbreekt er iets, dan is de kans groot dat de boete wordt vernietigd.”

Gratis rechtshulp

Wie denkt dat het laten aanvechten van een boete door een jurist kostbaar is, heeft het mis. Bergers doet het voor 12,50 euro. Voor dat bedrag dient hij een bezwaarschrift in, stapt hij bij een afwijzing naar de kantonrechter en waar nodig ook naar het gerechtshof voor het hoger beroep.

Al met al flink wat uren werk, en dat voor  wat hij zelf een symbolisch bedrag noemt. „Die 12,50 euro moet je zien als een bewijs van commitment naar elkaar. Als iemand iets moet betalen, is hij ook geneigd om vervolgens alle benodigde informatie toe te sturen. Zo voorkom ik dat ik voor niets aan een dossier begin.” In de praktijk is het bedrag ook een onkostenvergoeding, zegt de Limburger. In een bezwaarprocedure moet minstens één aangetekende brief worden verzonden, en dat kost al 8,45 euro. Collega’s van Bergers vechten zelfs voor niets boetes aan als ze een kans op succes zien.

Maar hoe verdienen deze juristen dan hun geld? Dat is simpel: slaagt een bezwaar, dan volgt er een proceskostenvergoeding. Dat is het ‘salaris’ voor juristen als Bergers. In de zaak van Anilir krijgt de betrokken jurist een standaardvergoeding van 768 euro bruto. Na aftrek van belastingen houdt hij ongeveer de helft over, zegt Bergers.

Duizenden zaken

 

Professor Henny Sackers

 
Professor Henny Sackers © RU

Het aanvechten van boetes tot in hoger beroep levert het gerechtshof in Leeuwarden elk jaar zo’n zevenduizend zaken op, waarvan er veel door juristen als Bergers worden ingesteld. De stapel dossiers legt een grote druk op het hof. Zo erg zelfs, dat er maatregelen genomen zijn om het aanbieden van gratis rechtshulp bij verkeersboetes te ontmoedigen. Zo kregen juristen sinds mei alleen nog maar een vergoeding als het hoger beroep werd toegekend. Maar de Hoge Raad stak juist deze week een stokje voor die maatregel.

Dat betekent dat juristen recht houden op een vergoeding, ook wanneer ze de procedure verliezen. Volgens sommige deskundigen prikkelt hen dat tot ‘procederen om het procederen’. „Onzin”, vindt Sackers. „Het is een wettelijke rechtsgang die ons als burgers gegeven is. Ik zie niet in waarom je daarin terughoudend zou moeten zijn.” De professor ziet zich in zijn standpunt bevestigd door de Hoge Raad.

Onderbouwen

In de zaak van Ismail Anilir had het hoger beroep succes. De boete werd verscheurd omdat de agent niet had beschreven waarom het harde geluid van de auto van Hengeloër ‘onnodig’ was. Kwam het omdat er veel gas werd gegeven met ingetrapte koppeling? Werd er weggereden met gierende banden? De rechter kon het niet beoordelen. En dus was het voor Anilir voldoende om te stellen dat het geluid doodnormaal is voor een achtcilinder Ford Mustang.

Jurist Bergers noemt het een schoolvoorbeeld van een boete waar iets aan mankeert, en waar hij dus geld aan kan verdienen. „Een boete opleggen kan alleen als hij voldoende onderbouwd is, en als duidelijk voldaan wordt aan de verboden gedraging. Ik zie bijvoorbeeld best vaak dat er een boete wordt opgelegd voor het vasthouden van een telefoon, omdat iemand voor het verkeerslicht staat te appen. Maar dat klopt niet. De overtreding is ‘het al rijdende vasthouden van een mobiele telefoon’. Stilstaan valt daar niet onder, maar het lijkt alsof niet alle agenten dat weten.”

Dat boetes niet voldoende onderbouwd worden verbaast Sackers niet. „Dit was ook bij de strafbeschikkingen van het OM het geval. Ik heb er nooit onderzoek naar gedaan, maar ik geloof best dat het hier ook gebeurt. Onder het mom dat het gaat om kleine zaken met kleine bedragen. Een soort strafrecht light, zo wordt het gezien. Niet sexy.  Maar dat is natuurlijk onzin. Verkeersboetes moeten net zo gemotiveerd worden als iedere andere strafbeschikking.”

Leuke verrassing

Voor Ismail Anilir kwam het succes van ‘zijn’ bezwaar als een grote verrassing. „Het is al vier jaar geleden dat ik die boete kreeg. Ik was het eerlijk gezegd allang vergeten. Tot ik dus hoorde dat ik de 370 euro terugkreeg. Toen moest ik wel lachen. Het is toch een mooi bedrag, dat je ineens op je rekening krijgt. Ik denk dat ik mijn advocaat maar een bloemetje stuur…” De Ford Mustang heeft de Hengeloër in de tussentijd trouwens verkocht.

Bron: Tubantia

Open chat
1
Goedemiddag,

Waarmee kan ik je helpen?
Powered by